ابو القاسم سلطانى

240

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

ديوسكوريد مىنويسد : آن را Thikos pikra 3 * و Kolokynthis 4 * نيز مىنامند برگ و شاخه‌هاى آن مانند خيار بستانى بر روى زمين گسترده است و داراى ميوه‌اى كروى و بسيار تلخ‌مزه مىباشد . اگر پيه 5 * داخل ميوه را با شراب ادر و مالى 6 * ، نطرن و عسل بپزند و به صورت حب درآورند مسهل است . پودر ميوه آن به صورت تنقيه با برخى از داروها در سياتيك ، فالج و قولنج موثر و خارج‌كننده بلغم مىباشد . واژينال آن خارج‌كننده جنين و پاك‌كننده رحم است . مضمضه كردن مخلوطى از سركه و پودر ميوه درد دندان را تسكين مىدهد . به معده زيان مىرساند 7 * . ابن بيطار به نقل از بولس مىنويسد حنظل در سردرد ، ميگرن ، صرع ، ابليميا 8 * لقوه مزمن ، تنگ نفس ، ارتوپنه ، آسم ، سرفه مزمن و بيماريهاى كليه و مثانه موثر است 9 * . ماليدن حنظل تازه درد سرسرون Coxalgy 10 * را تسكين داده و ريشه آن در گزيدگى عقرب موثر است . يك عرب به من 11 * گزارش داد كه عقرب چهار موضع بدن او را گزيد و وى با خوردن حدود 5 / 3 گرم ريشه حنظل از درد نجات پيدا كرد 12 * . در ماليخوليا ، دردهاى عصبى ، درد مفاصل ، نقرس ، خدر 13 * ، رعشه و اسپاسم موثر است 14 * . بهترين مسهل صفراوى است و برگ آن را كه شرى مىنامند در جذام مفيد مىباشد 15 * در آسيت و خيز عمومى انساج و ضماد برگ آنكه با آب و نشاسته تهيه مىشود جهت بند آوردن خونريزى سودمند مىباشد 16 * . به‌طور موضعى روغن آن در درد گوش و صدا كردن آن ، گرفتگى بينى ، به هنگام كشيدن دندان براى جلوگيرى از درد و خوردن 5 / 3 گرم آن به‌عنوان مسهل بلغم و از بين برنده انگلهاى روده نتيجه خوبى دارد . براى تهيه روغن ، 2 قسمت از آب ميوه تازه را با يك قسمت روغن كنجد يا روغن زيتون مخلوط نموده با حرارت ملايم آب آن را تبخير مىنمايند . اگر ميوه تازه در دسترس نباشد مىتوان به نسبت 1 و 4 از شحم حنظل و روغن استفاده كرد بدين‌ترتيب كه ابتدا گوشت ميوه را در آب مىجوشانند سپس با روغن مخلوط نموده و با حرارت ملايم آب آن را تبخير مىكنند . در منازل از آب جوشانده آن براى از بين بردن كك و جلوگيرى از توليد مثل آن استفاده مىشود . اگر حنظل را سوراخ و تخم آن را خارج و از روغن زيتون پر كنند و سر آن را با خمير پوشانده در آتش بگذارند تا چند جوش بزند اگر به موى بمالند مو را سياه مىكند و بايد ادامه دهند 17 * . در موارد سكته ، جنون ، مانيا 18 * ، فراموشى ، اغماء شديد و Chancroid 19 * از پودر حنظل و كتيرا استفاده مىشود . براى تهيه آن شحم حنظل را قطعه‌قطعه كرده با لعاب غليظ كتيرا مخلوط نموده و در گرمخانه خشك نموده سپس پودر مىنمايند و هنگام مصرف آن را با لعاب كتيرا مخلوط و تناول مىنمايند . حد اكثر مقدار خوراك اين پودر 8 گندم ( 400 ميلىگرم ) مىباشد 20 * . پزشكان سنتى بوته حنظلى را كه فقط يك عدد ميوه بار آورده بود آن را حنظل نر مىناميدند و معتقد بودند كه قدرت اثر درمانى آن به مراتب بيشتر و بايد به مقدار كمتر و با احتياط مصرف شود . از مصرف